سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
254
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
ممكنست از اعتراض مصنّف به سكّاكى اينطور جواب دهيم : قبلا گفته شد كه در تعريف حقيقت قيد [ حيثيّت ] معتبر است يعنى ميگوئيم : حقيقت عبارتست از كلمهاى كه در موضوعله من حيث هى موضوع له استعمال شود . حال با توجّه به اين نكته ميگوئيم : قبول نداريم استعمال لفظ [ منيّه ] در موت در مثال [ اظفار المنيّه ] استعمال در موضوعله تحقيقى من حيث انه موضوعله تحقيقى باشد چنانچه در مثل : دنت منيّة فلان ( نزديك شد مرگ فلانى ) استعمال آن در موضوعله حقيقى من حيث انّه موضوعله حقيقى است ، بلكه بايد بگوئيم : اين استعمال از اين حيث است كه مرگ را از افراد سبع قرار داده و بدين ترتيب لفظ منيّه در موضوعله تأويلى استعمال شده سپس شارح گويد : اين جواب اگرچه استعمال [ منيّه ] در تركيب مذكور را از حقيقت بودن خارج مىكند ولى در عين حال هيچيك از اين دو مطلب نيز معلوم و روشن نيست كه استعمال ياد شده مجاز است يا از لفظ مزبور طرف ديگر اراده گرديده . شرح فارسى : توضيح قوله : و فيه نظر : يعنى در جوابيكه بعضى از ادباء داده و اشكال مصنّف بر سكّاكى را ردّ نموده تأمل و اشكال داريم و حاصل اشكال